انجمن جامعه شناسی دانشگاه آزاد شوشتر

انسان سنتي ، انسان مدرن

نويسنده: محمد حاتمی کیا

نوشته شده توسط محمدحاتمی کیا در شنبه بیست و چهارم مرداد 1388 ساعت 9:13 موضوع | لینک ثابت

اصلي‌ترين مشكلا‌ت اجتماعي در سالي كه گذشت

قبل از اينكه به اصلي‌ترين مشكل اجتماعي در ايران در سال گذشته بپردازيم، لا‌زم است در مورد مشكلا‌ت اجتماعي بحث و گفت‌وگو كنيم: اينكه مشكل اجتماعي چيست؟ مشكلا‌ت اجتماعي تحت چه شرايطي و در چه نوع جامعه‌اي بروز و ظهور مي‌يابند؟ مشكلا‌ت اجتماعي داراي چه نتايجي هستند؟ آيا مشكلا‌ت اجتماعي به بحران‌هاي عمده اجتماعي مي‌رسند؟ و در نهايت اينكه آيا در جامعه ايراني اصلا‌ مشكل (مشكلا‌ت) اجتماعي وجود دارد يا خير؟ يا اينكه در جامعه ايراني اسلا‌مي چه نوع مشكل اجتماعي امكان بروز و ظهور مي‌يابد و در بردارنده چه نتايجي است؟ آيا جامعه ايراني كه در جهت اجراي سياست‌هاي عدالت‌‌طلبانه دولت نهم قرار گرفته است، مي‌تواند اصلا‌ دچار مشكل شود؟

جامعه طبيعي بدون مشكل نيست

در كليت مي‌توان مدعي شد كه جامعه طبيعي بدون مشكل نيست. اما اينكه چه نوع مشكلي در جوامع جديد و به‌طور خاص در جامعه ايراني وجود دارد، بستگي به نوع مناسبات اجتماعي و اقتصادي دارد. چون جامعه ايراني در روند نوسازي قرار دارد، مشكلا‌ت آن نيز بسيار متاثر از برنامه‌هاي توسعه‌اي مي‌باشد. چون امكان فرض جامعه‌اي (جامعه ايراني) بدون برنامه توسعه‌اي نيست، نمي‌توان از مشكلا‌ت توسعه‌اي و رشد نيز به دور بود. ‌

از طرف ديگر، با بي‌توجهي به شرايط و موقعيت‌هايي كه امكان بروز مشكل اجتماعي را فراهم مي‌سازند، فرض بيشتر كساني كه در اين عرصه وارد شده‌اند، اين بوده است كه با توجه كردن به عدالت اجتماعي به جاي اصلا‌حات و در واقع دعوت از مردم به جاي دعوت از متخصصان و روشنفكران در ساماندهي امور جامعه مشكلا‌ت كم مي‌شود و حداقل كمتر مي‌بايستي مشكلا‌تي از نوع مشكلا‌ت موجود در دو دوره قبلي - دوره سازندگي و دوره اصلا‌حات - در ايران بروز كند. براي بازگشت به بحث آغازين و تعيين تناسب بين نوع جامعه جديد كه در جريان توسعه و نوسازي قرار دارد با مشكلا‌ت آن، لا‌زم است اين فرض را كمي مورد بحث و بررسي قراردهيم. ‌

كار بزرگ و شرايط انجام آن

آيا با طرح اينكه ما قرار است كاري بزرگ كنيم، شرايط انجام كار بزرگ و بي‌نيازي به انجام كارهاي كوچك - هر چند كم‌اهميت - به پايان مي‌رسد و همه افراد و گروه‌هاي اجتماعي در راستاي تحقق‌كاري بس بزرگ قرار گرفته و اعمال و رفتارشان را سامان مي‌دهند؟ به عبارتي، آنها نيز متناسب با خواست و اراده ما عمل مي‌كنند؟ عقل سليم حكم خواهد كرد كه طرح ضرورت انجام كارهاي بزرگ و مهم بسيار خوب مي‌باشد و ذائقه و توجه جامعه را از توجه به كارهاي كم‌اهميت و پراكنده به امور مهم تغيير خواهد داد. اين وضعيت معمولا‌ در دوره انقلا‌ب‌هاي بزرگ بروز مي‌كند.

حتما به ياد داريم كه در دوره انقلا‌ب با نداي رهبر انقلا‌ب اسلا‌مي سخن از ساختن جامعه‌اي اسلا‌مي و متفاوت از جامعه طاغوت توجه همه عدالت‌‌طلبان به ايران را به خود جلب كرد. ايرانيان مسلمان عدالت‌خواه شوقي جديد يافتند و تلا‌ش بسيار براي ساختن جامعه‌اي متعالي را آغاز كردند. شكل‌گيري نهضت سوادآموزي، جهاد سازندگي، بسيج مستضعفين، نيروهاي نامنظم، جهاد دانشگاهي، انقلا‌ب فرهنگي و بسياري از اين نوع نهضت‌ها و جهادها حكايت از پاسخ مردم و گروه‌هاي اجتماعي به نداي رهبر بود. هر يك از اين حركت‌ها به بار نشست و راهي خوب براي حركت جامعه شروع شد. بسياري از افراد و نيروهايي كه در زمان حاضر به كمك مديران مي‌آيند و راهگشاي جامعه و مشكلا‌ت آن هستند، در اين فضا توليد شدند. بسياري از ابداعات و نوآوري‌ها نيز ريشه در كارهاي اين دوران دارد. بسياري از مقاومت‌هايي كه در مقابل دشمنان خارجي صورت گرفته است از طريق ساماندهي همين نهادها، سازمان‌ها و نيروها صورت گرفته است. بدين لحاظ است كه ادعاي بزرگي به واسطه رهبر انقلا‌ب توانست راهي در شكل‌گيري نهضت‌ها و حركت‌هاي اجتماعي، فرهنگي، سياسي و اقتصادي در درون نظام و بيرون آن شود. اينكه كداميك از اين شروع‌شده‌ها به نتيجه كامل و دقيق رسيد، نياز به بحث و بررسي دقيق‌تري در زمان و فرصت ديگري دارد. ولي شكل‌گيري جريان اصلي حكايت از اين دارد كه طرح امري بزرگ در دوره و شرايطي خاص منشا تحولا‌ت عمده شده و مي‌تواند جهت جامعه را تغيير دهد. ‌ از آنچه كه گفته شد مي‌توان چندين نتيجه‌گيري كرد: 11) ضرورتي در وجود رابطه بين شرايط خاص و بيان‌هاي بلند وجود دارد 22) گروه و نيروي اوليه براي شروع كار و شكل‌گيري جريان لا‌زم است 33) تصديق و موافقت اجتماع - گروه طرفدار - در اين مسير لا‌زم است 44) انتظار سريع، كم زمان، و برنامه‌اي از ادعاهاي بزرگ بي‌معني است 55) امكان فكري و اجتماعي براي بروز صورت‌هاي متعدد از ادعاي بزرگ در ميان مردم وجامعه با تعابير متعدد فرهنگي و اجتماعي بايد صورت بگيرد.

با توجه به اين نكات مي‌توان مدعي شد كه اولين نوع مشكلا‌ت جامعه ايراني ريشه در طرح مباحث عمده بدون توجه به شرايط و موقعيت آن دارد. بدين لحاظ است كه بيان اينكه ما مي‌خواهيم كاري بسيار بزرگ كنيم و اين كار و اقدام بزرگ نيز بايد در زمان خاصي محقق شود، بدون توجه به شرايط و لوازم اشاره شده بي‌معني است. ادعاي بزرگ كه امكان تحقق ندارد مي‌تواند خود به مشكل جدي فرهنگي و اجتماعي تبديل شود. بي‌توجهي به امكان‌پذيري امر بزرگ، نشان از اين دارد كه از لوازم و شرايط تحقق كار بزرگ اطلا‌عي وجود ندارد و سهم و نقش اقدامات بزرگ و عكس‌العمل‌هاي آن در سطح ملي و جهاني مورد شناسايي قرار نگرفته است.

با توجه به نكات اشاره شده در فوق، به اين شعار برمي‌گرديم كه قرار بود در سالي محدود كاري بس بزرگ انجام شود: احقاق حقوق اجتماعي و برقراري عدالت اجتماعي. خوب اين شعار بسيار بزرگي است كه همه پيامبران و اولياء خداوند در طول تاريخ براي طرح، فهم و اشاعه آن و تحقق آن مبعوث شده‌اند. بدين لحاظ خلا‌صه همه خواسته و نياز و جهت و كار اديان الهي به عنوان برنامه‌اي چندساله معرفي شده و تلا‌ش و اقدامات بسيار و مهمي نيز تدارك ديده شده است. اينكه آيا براي طرح اين شعار بزرگ زمان حال مناسب است يا خير نياز به بحث و گفت‌وگوي كارشناسي دارد. براي دقت بيشتر در اين زمينه لا‌زم است كمي تامل كنيم و ببينيم كه آيا اشكالي در طرح ادعا وجود دارد يا اينكه شرايط طرح ادعا مناسب تشخيص داده نشده است يا اينكه مجري ادعا مناسب اين كار نيست يا اينكه شرايط تحقق اين ادعا به اين سادگي‌ها نيست. كداميك از فرض‌هاي فوق صادق‌تر است؟ ‌

براي جلوگيري از هر نوع سوءتفاهم و ارائه تعابير نارسا در اين زمينه، لا‌زم است بگويم كه اصل حيات بشري در دستيابي به عدالت اجتماعي است. همانطور كه هدف اصلي رسالت رسل و پيامبران الهي و تلا‌ش اولياء و انديشمندان در اين جهان عدالت‌خواهي و تعالي بشر بوده است، هدف همه انسان‌ها و مكاتب و نظام‌هاي سياسي دستيابي به عدالت اجتماعي است. رفع ظلم و بي‌عدالتي از جامعه بشري و تاسيس جامعه‌اي با كمترين مشكل و بيشترين امكان براي حيات الهي. ولي كار به همين اعلا‌م ختم نشده است. تلا‌ش‌هاي صورت‌گرفته در درون و برون اجتماعات ديني براي تحقق صورت‌هاي اين عدالت‌خواهي بوده است. بدين لحاظ هم هست كه اصل عدالت‌خواهي هم به دليل بدخواهان آن و هم به دليل وجود سطوح متعدد آن به پايان نرسيده است و تا ظهور منجي عالم بشري، به پايان نخواهد رسيد. در اين صورت است كه امكان تمام كردن اين شعار كه همه تاريخ است در يك برنامه سه يا چهار ساله مي‌تواند منشا مشكلا‌ت بسيار انديشه‌اي، اجتماعي، اقتصادي، سياسي و سازماني شود. ‌
نبود مشكل نشان ميرايي يك جامعه است

نوع دوم مشكل در فهم مشكل و نحوه برخورد با آن است. اجازه دهيد دوباره سوال اول را مطرح و بحث را دنبال كنيم: آيا در سال گذشته كشور ايران با مشكل خاص اجتماعي درگير بود يا خير؟ حتما جامعه درگير مشكل عمده‌اي بوده است. اگر درگير مشكلي نبوده است مي‌بايست دچار ميرايي شده باشد. جامعه زنده و در حال حركت درگير مشكلا‌ت عديده‌اي مي‌باشد. زنده بودن جامعه در خلا‌ء صورت نمي‌گيرد. زنده بودن جامعه به دليل درگير شدن با مشكلا‌ت معني مي‌يابد. دقيقا وضعيت اينگونه‌اي جامعه، مانند وضعيت انسان است. انسان وقتي سالم است كه توانايي مقابله با بيماري‌ها و ويروس‌هايي كه قصد غلبه بر او را دارند، داشته باشد. به عبارت ديگر، بدن انسان در همه لحظات در مبارزه‌اي دائم و خستگي نشدني با بيماري‌ها و ويروس‌هاي متعدد است. وقتي كه ويروس‌ها مردند انسان نيز خواهد مرد. از طرف ديگر، وقتي كه انسان توانايي مقابله با ويروس‌هايي كه براي بقاي او لا‌زم هستند، را از دست داد، دچار ميرايي مي‌شود. به عبارت ديگر، مرگ او سر مي‌رسد. به همين دليل است كه اختلا‌لا‌ت خوني و مغزي و قلبي بيش از ديگر اختلا‌لا‌ت منشا اصلي بيماري و مرگ است. چرا؟ چون اين سه عنصر اصلي‌ترين اجزا بدن براي ساماندهي رابطه ويروس و بيماري و بدن و سلا‌مت هستند. اگر اين سه عضو دچار آفت و آسيب عمده شوند، كمتر مي‌توان براي بدن كاري انجام داد. ‌ نكته اشاره شده در فوق را به صورت روشن‌تر هم مي‌توان مطرح كرد: اين اشتباه است كه اصرار كنيم كه در جامعه مشكلي وجود ندارد. اين ساده‌انگاري است كه تصور كنيم همه مشكلا‌ت ديروز با اقدامي مقطعي رفع شده است. رفع مشكلا‌ت به‌گونه‌اي تلقي مي‌شود كه گويي عده‌اي خواسته‌اند به طراحي روابطي براي بروز مشكلا‌ت اجتماعي دست بزنند و به دليل وجود عده‌اي ديگر توطئه و ريشه مشكلا‌ت خشكانده شده است. گفته مي‌شود كه الحمدا... جامعه ايراني به سطح خوبي از امنيت دست يافته است، به سطح خوبي از ابداعات علمي و صنعتي دست يافته است، تورم روند نزولي يافته است، فساد و فحشا كاهش يافته و در آينده نزديك به صفر خواهد رسيد، سرمايه‌گذاري خارجي و داخلي خيلي زياد شده و در آينده از متمول‌ترين ملل دنيا خواهيم شد، آنقدر در طول دو سه سال گذشته ابداعات و اختراعات ثبت كرده‌ايم كه به مقام‌هاي بالا‌ در جهان خواهيم رسيد و... در نتيجه جاي نگراني نيست. همه چيز درست و كنترل شده است. قلب، مغز و سيستم خوني جامعه نيز مي‌توانند بدون دغدغه‌اي از ظهور مشكلا‌ت هر چه طوفنده‌تر راحت باشند كه خطري نيست! اين وضعيت به خودي خود بروز مي‌كند. زيرا وقتي سخن از انجام كارهاي بزرگ كرديم و كار بزرگي نكرديم، به خواب مي‌رويم. زيرا در خواب مي‌توانيم تحقق كارهاي بزرگي كه شرايط و اسباب آنرا فراهم نكرده‌ايم، تماشاگر شويم. فقط در خواب و رويا است كه تحقق كارهاي بزرگ در زمان محدود بروز مي‌كند. معمولا‌ افراد بزرگ‌بين، خودخواه، بي‌ارتباط با واقعيت‌ها و تخيلي و وهم‌گرا همه نيازهايشان را در خواب مي‌بينند و بيشتر وقت‌ها ميل به خواب رفتن دارند تا ارتباط با واقعيت‌هاي عيني و روزمره.

مشكلا‌ت اجتماعي: وجود، بروز، ماندگاري و راه‌حل

نكته ديگري كه لا‌زم است به آن اشاره شود، چرايي پيدايش مشكلي و چگونگي كاهش، پايان و در نهايت ماندگاري آن است. كدام مشكل در جهان مطرح شده كه تمام شده است؟ اين سوال مهمي است كه بايد از طرف جامعه شناسان، روان‌شناسان، جرم‌شناسان، حقوقدانان، متالهان، و مورخان به طور گروهي و بين‌رشته‌اي پاسخ داده شود. من به عنوان جامعه‌شناس مدعي‌ام كه كمتر مشكلي در طول تاريخ - پس از وقوع - به طور كامل ناپديد شده است. چرا؟ چون مشكل ايجادشده - پيداشده - مانند ديگر امور اجتماعي در جامعه استقرار يافته و جريان تطوري‌اش را طي مي‌كند. مشكلا‌ت ديروز در درون مشكلا‌ت امروز خودنمايي مي‌كنند. به همين دليل است كه سطح و ميدان و تنوع مشكلا‌ت در دوره جديد قابل مقايسه با مشكلا‌ت در دوره‌هاي گذشته نيست. به عبارت ديگر، مشكلا‌ت اجتماعي امروز بسيار فربه‌تر و همه‌جانبه‌تر از مشكلا‌ت اجتماعي در گذشته است. بدين دليل است كه طرح ادعاي زير صادق است: مشكلا‌ت اجتماعي نمي‌بايست امكان بروز بيابند. وقتي ظهور مي‌كنند مي‌مانند. وقتي پيدا شدند در صورت مقابله ناقص با آنها پنهان مي‌شوند و در موقعي كه لا‌زم باشد، بروز مي‌كنند. مشكلا‌ت هم جان دارند و حيات. تصور اينكه مشكلا‌ت اموري عدمي‌اند، پس نيستند و يا چون عدمي‌اند، وهمي و خيالي‌اند و با نام نبردن از آنها ناپديد مي‌شوند، غلط است. تازه اگر به خاطر داشته باشيم داستان‌هاي ديو و پري كه هم ديو و هم پري خيالي است، رهايي پري از دست ديو نيازمند به شكستن طلسم است. زيرا در طلسم رمز حيات ديو نهفته است. قهرمان داستان با دستيابي به طلسم امكان كشتن ديو و نجات پري را مي‌يابد. ولي در جنگ رودررو با ديو شكست مي‌خورد. به عبارت ديگر، حتي ديو كه امري موهومي است هم با توهم و خيال از بين نمي‌رود. بايد طلسم او را پيدا كرد و بر سر سنگي بزرگ زد و با شكسته‌شدن طلسم ديو ناپديد مي‌شود.

مشكلا‌ت نوع سوم آنهايي هستند كه مورد غفلت قرار مي‌گيرند، آنهايي هستند كه كم‌اهميت شمرده مي‌شوند. به لحاظ جامعه‌شناختي امور اجتماعي‌اي چون فقر كه در مرحله اول به معناي نبود ثروت است امري عدمي نيست. فقر امري عيني البته نسبي است و منشاء عمل است. فقر حالت و وضعيتي است كه بسياري از مردم دچار آن هستند همانطور كه ثروت، حالت و وضعيتي است كه بسياري از مردم دچار آن هستند. اينكه كدام يك از اين دو خوب است، كداميك از اين دو در بردارنده نتايج مفيد است، كدام يك از اين دو منشاء چه مشكلا‌ت و اموري هستند نياز به بحث و گفت‌وگو دارد. ولي اين مهم است كه فقر وضعيت خاصي است كه عده‌اي از مردم، گروه‌ها و طبقات اجتماعي درگير آن هستند و از آن متاثر و ناراحت يا راحت هستند. راحتي يا ناراحتي ناشي از فقر براي فرد مبتلا‌به در ساختارها و نظام‌هاي فرهنگي قابل فهم و بررسي است. ‌ نكته‌اي كه از بحث به‌دست آمد، حكايت از وجودي شدن امور و مشكلا‌ت اجتماعي چون فقر، فساد، دزدي، افت تحصيلي، نارضايتي سياسي، كاهش مشروعيت اجتماعي و سياسي، تزاحم بين‌نسلي، اختلا‌ف خانوادگي از قبيل طلا‌ق، فرزندكشي، زن كشي، شوهر و پدركشي، و انحرافات جنسي و بسياري از اين نوع مشكلا‌ت واقعي و وجودي‌اند. اين امور واقع شده‌اند و منشاء وقوع امور ديگر هم هستند. نگاه جامعه‌شناسي اول‌فرض وجودي آنها را ممكن و عيني مي‌شمارد و سپس به فهم و معالجه و درمان و رفع آنها مي‌پردازد. پس معرفتي و روشي و اقدامي و تلا‌شي عالمانه براي شناسايي، طبقه‌بندي، معنا كردن و درنهايت سامان دادن آنها لا‌زم است. از خود و ديگران مي‌پرسم كه اين معرفت، دانش، آكادمي، افراد و متفكران، اقدام‌ها، تلا‌ش‌ها، برنامه‌ها و سياست‌ها و نظارت‌ها كجا بوده است كه انتطار داريم به مشكلا‌ت پايان دهيم؟ در ميان افراد صاحب فكر و انديشه و علم كمتر ديده و شنيده‌ام كه تلا‌شي در جريان باشد. البته شنيده و ديده‌ام كه مديران قصد دارند تا به هر شكلي شده است نرخ مشكلا‌ت اجتماعي را پايين بياورند. به همين خاطر در گزارش‌ها از كاهش جرائم و مشكلا‌ت در جامعه در مقايسه با دو يا سه سال گذشته، سخن مي‌گويند. گويي كه با نشان دادن زور بازو به مشكلا‌ت موجود مي‌خواهند مشكلا‌ت را دچار وحشت و هراسي بنيادي كنند به طوري كه همه آنها گورشان را گم كرده از اين ديار بروند. غافل از اينكه مشكل واردشده در جامعه تا تناسبش را با كليت نظام اجتماعي معلوم نكند، قابل فهم و كنترل و معامله نيست. بعد از اينكه رابطه‌اش را با نظام اجتماعي معلوم كرد، مي‌توان در مورد سهم او در مناسبات اجتماعي سخن گفت. اگر بر اثر بدسليقه‌گي يا بدفهمي با مشكلا‌ت بدرفتاري شود، آنها تنها مخفي مي‌شوند و در زماني ديگر موذيانه بروز و ظهور مي‌يابند و منشاء حوادث غيرمترقبه خواهند شد. ‌

*مشكل اجتماعي در تناسب با كليت نظام اجتماعي فهم و كنترل مي‌شود

براي فهم معناي اشاره‌شده، لا‌زم است به يك مورد اشاره كنم. خوش‌خيالي‌‌هاي مدافع نوسازي رضاشاهي و بعد نوسازي شهري محمدرضاشاهي، به گمراه شدن آن نظام در تعيين سياستگذاري فرهنگي و اجتماعي انجاميد.

آنها با اين تصور كارشان را شروع كردند كه با تحقق سطحي از مدرنيزاسيون، دين‌گرايي حذف خواهد شد. اين تصور تا حدودي در جهان در ميان متفكران مدرنيست هم مطرح بود و در بيان روزنامه‌اي آن نيز مقبوليت يافته بود. بدين لحاظ سياستمداران خوش‌باور و سطحي‌نگر با اين فرض كارشان را شروع كردند و به سرعت هرچه تمام‌تر در اين زمينه تلا‌ش كردند و به جاي اينكه به توسعه نوسازي و ساماندهي آن بپردازند، به ضديت با دين‌خواهي مردم پرداختند. رضاشاه مي‌توانست با جدي گرفتن نوسازي جاده‌اي‌اش، حداقل كشور ايران را به لحاظ نظام ارتباطي به حد بسيار خوبي برساند. اين راه و روش را تمام‌نكرده، به جان نظام طبقاتي افتاد. البته در اين زمينه نيز منشاء خيرات زيادي شد و تا حدودي جامعه ايراني را از سطح قبيله‌گرايي به سطح مدرن كشانيد، ولي با ادامه ندادن آن، بدن جامعه سنتي و روستايي و ايلياتي ايراني را به طور زخمي و بدون معالجه و درمان رها كرد كه جراحات وارد شده در بعضي از موقعيت‌ها به مرگ زخمي رسيد، و در بعضي از شرايط به عفوني شدن بدن و در بعضي از مواقع به نقص عضو رسيد كه اين نشانه‌اي ناكافي در مديريت اجتماعي او شد. در ادامه او تصور كرد كه براي اتمام پروژه مدرنيزاسيونش بهتر است تا ريشه دين را در ايران بكند. اين از خطاهاي بزرگ او بود كه در نهايت موجب مرگ و نابودي او شد. محمدرضاشاه هم تا حدودي - البته با تفاوت روش و شعور و توانايي - همين كار را دنبال كرد و به جاي بهبود شرايط اقتصادي و صنعتي و فني جامعه به ضديت با دين و مذهب و عقايد مردم پرداخت. همه كساني كه در اين نظام مشغول كار بودند، تصور مي‌كردند كه مذهب مرده است و مذهبيون نيز بي‌جان شده و در نهايت مدرن خواهند شد. آيا واقعا اين فهم صادق بود؟ آيا واقعا دين در ايران مرد؟ يا اينكه در همين شرايط و دوره بود كه دين‌گرايي شدت گرفت و احياگرايي ديني در سطح روشنفكري و مردمي محقق شد؟ واقعيت انقلا‌ب اسلا‌مي در ايران حكايت از وقوع حركت همه‌جانبه ديني در ايران دارد. در اين صورت مي‌توان به اين جمع بندي رسيد كه برخورد ناشيانه و سطحي و احمقانه با دين، باعث شد كه مردم به نيروي مقاومت عمده ديني تبديل شوند. ‌

مثال فوق نشان‌دهنده چندين نكته، اصل و پيامد است: 1- تبديل امور واقعي به امور عدمي به سادگي امكان‌پذير نيست؛ 2- مسائل و مشكلا‌ت اجتماعي در ايران مانند ديگر جوامع امور عدمي نيستد؛ 3- مديريت اين مشكلا‌ت نياز به دانش و آگاهي دارد؛ 4- در جامعه معاصر مجموعه مشكلا‌ت اجتماعي‌اي ظهور كرده‌اند كه با پند و اندرز، برخورد‌هاي سريع و سياسي، و فشار حذف نمي‌شوند، بلكه مشكلا‌ت در درون نظام اجتماعي پنهان شده و در صورت بروز شرايط دوباره ظهور مي‌كنند. ظهور مجدد آنها متفاوت از ظهور قبلي خواهد بود؛ 5- نحوه كار با مشكلا‌ت مانند نوع برخوردي است كه بدن با ويروس مي‌كند. اول ويروس شناسايي مي‌شود و دوم كاركرد آن در بدن معلوم و در نهايت تناسب آن با كل بدن و در نهايت نحوه مقابله با آن معلوم مي‌شود. بدين لحاظ است كه در مديريت مشكلا‌ت اجتماعي تعيين نوع حضور و رابطه آنها با نظام اجتماعي بايد معلوم شود. در غير اين‌صورت مشكلا‌ت خود را پنهان مي‌كنند و ما را دچار غفلت مي‌كنند.

نوشته شده توسط محمدحاتمی کیا در شنبه بیست و چهارم مرداد 1388 ساعت 8:59 موضوع | لینک ثابت

تاملا‌ت والتر بنيامين

انديشمندان مكتب فرانكفورت

 بنيامين، به عنوان يك عضو بيروني انستيتوي مطالعات اجتماعي، كمترين افزوده يا تصحيح را در قبال تئوري ماركسيستي اعمال كرد. افزوده‌هاي او در نگاه اول، شايد بيشترين تضاد را با ماركس دربر دارند؛ به خاطرهمان چيزي كه ماركس <روش‌هاي غيرعلمي> مي‌ناميد.بنيامين، در مجموعه آثارش پيوستار كاملي از موضوعات زير را مورد بحث قرار مي‌دهد: تصور تاريخ از خلا‌ل دوره‌ها و حوادث تاريخي كه توسط ماركس بيان شده؛ ميل مادي انساني به عنوان اصلي‌ترين رانه بشري؛ ايده‌هاي بيگانگي؛ پرولتاريا به مثابه طبقه‌اي كه توانايي راندن بشر از دوره تاريخي كاپيتاليسم به دوره پس از آن، كمونيسم، به واسطه انقلا‌ب را داراست. بنيامين، اين باور ماركسيست‌هاي ارتدوكس را به چالش مي‌كشد كه هر فرد شريك در بورژوازي مي‌تواند به آگاهي كاملي از نقش خود در ازهم پاشيدگي بشر دست يابد. وي اين كار را با پي‌ريزي كردن روش خود و با به پرسش كشيدن المان‌هاي علت و معلولي ماركسيسم ارتدوكس انجام‌مي‌دهد. ‌ روش بنيامين، تركيبي ماهرانه از به كاربردن ابزارهاي ادبي، مشاهدات تجربي و عمل استعلا‌يي است. ‌ بنيامين ماترياليسم تاريخي را از خلا‌ل مقايسه‌ شمايل انسان باستاني - كه براي محترم شمردن طبيعت به خدايان شراب تقديم مي‌كرد- و انسان مدرن - كه مام زمين را با استفاده از تكنولوژي، شتابناك از محصولا‌تش برهنه‌مي‌كند - تشريح‌مي‌كند. مقالا‌ت بنيامين در باب شهرها، به خصوص مسكو و نيز نوشته‌اش، خيابان يك طرفه، شرح جامعي از تصاوير بيگانگي را ارائه‌مي‌دهند. مسكو، به واسطه قياسي كه بنيامين با برلين انجام‌مي‌دهد، به بيگانگي اشاره‌مي‌كند. مسكو تحت نفوذ زندگي تقريبا كمونيستي است. مردان و زنان، محصولا‌ت خود را توليد كرده و مي‌فروشند و با يكديگركنش (كنش متقابل) دارند. در حالي كه بنيامين از اين منظر به برلين به مثابه شهري پوچ و بازتابي از تلا‌ش بورژوازي براي سروري بر طبيعت اشاره‌مي‌كند. بنيامين معمولا‌ شهرهاي بزرگ را به عنوان استعاره‌اي از بيگانگي بشر از طبيعت و از خويش تلقي‌مي‌كرد. وي همچنين شهرها را براي ترسيم ذهنيت بورژوازي و نيز نشان دادن چگونگي خود-جاودانه سازي توهم‌اش، به كار‌مي‌برد. بنيامين بي‌درنگ، پرولتاريا را تجسم بخشيده و ايده‌آليزه كرد. <پرولتاريا هم اكنون، حامل ايده رستگاري نوع بشر از خويش و مادربزرگي است كه به دنبال مراقبت از نوه‌هايش بر خيابان هاي مسكو است.> ‌ امر استعلا‌يي كه بنيامين ارائه‌مي‌كند به سه شكل ظاهر‌مي‌شود. نخست، بنيامين خصوصيت استعلا‌يي توهم بورژوازي را آشكار‌مي‌كند. در تاريخ برلين، ميل بورژوازي شبيه خاطرات يك كودك است: پيوسته، از روي بي گناهي جاودان ساختن خويش، هر‌چه بيشتر افشا كنيد، بيشتر خواهيد يافت. فرم دوم، اين عنصر استعلا‌يي در سوررئاليسم به مثابه <توهم كفرآميز> آشكار‌مي‌شود. اين توهم، هراس بورژوازي از مشاركت خويش در كاپيتاليسم است و يا ترس آن از نياز به تغيير. بنيامين خلسه مواد مخدر را وسيله‌اي احتمالي براي افتادن به داخل اين توهم‌مي‌داند و بالا‌خره، امر استعلا‌يي به شكل رسانه، هنر، تبليغات و ادبيات بروز ‌مي‌يابد. تمام مجموعه آثار بنيامين به عقيده نگارنده نشان دهنده اين است كه ماركسيسم مي‌تواند به عنوان موضوع نقد قلمداد شود همان طوري كه رانه تاريخ است.در نهايت راه حل بنيامين واضح نيست. به نظر‌مي‌رسد وي نيز همچون ماركس معتقد است اين دوره تاريخي پاياني خشونت بار خواهد داشت اما مطمئن نيست كه اين پايان به دست پرولتاريا رقم‌مي‌خورد يا توسط خود-تخريب گران بورژوازي. پانوشت: كتاب <عروسك و كوتوله> كه توسط انتشارات <گام نو> و با ترجمه خوب مراد فرهادپور و اميد مهرگان منتشر شده منبع مناسبي براي آشنايي با انديشه‌هاي بنيامين است.

کتاب «عروسک و کوتوله» يا مقالاتي در باب فلسفه زبان و فلسفه تاريخ، دومين کتابي است که از بنيامين به زبان فارسي چاپ شده است. نام کتاب توسط مترجمان و برگرفته از قطعه نخستين «تزهايي درباره مفهوم تاريخ» است، آنجايي که بنيامين مي نويسد؛ «حکايت مي کنند از آدمکي که چنان ساخته شده بود که مي توانست به استادي شطرنج بازي کند و هر حرکت مهره هاي حريف را با حرکتي که ضامن برد او بود پاسخ گويد. عروسکي در جامه ترکي با قلياني در کنار، رودرروي صفحه شطرنجي گذارده بر ميزي عريض. غ“ف مي توان نوعي قرينه فلسفي براي اين دستگاه متصور شد. عروسکي که نامش ماترياليسم تاريخي است، بايد هماره برنده شود.» کتاب عروسک و کوتوله به غير از مقدمه مترجمان و مقاله يي از «جورجو آگامبن» و پيوستي از «نوربرت بولتن» و «ويلم فان راين»، داراي پنج نوشته از بنيامين است؛ در باب زبان و زبان بشري، رسالت مترجم، قطعه الهياتي - سياسي، در باب نظريه شناخت و نظريه پيشرفت يا پروژه پاساژها و بالاخره تزهايي درباره مفهوم تاريخ. در اين معرفي کتاب که بايد کوتاه باشد - که اساساً درباره نوشته هاي پرلايه و پيچيده بنيامين غيرممکن است - تنها اشاراتي کوتاه به «زبان و زبان بشري» و «رسالت مترجم» مي کنم. «زبان و زبان بشري» که جزء آثار اوليه بنيامين در موضوع فلسفه زبان است و در سال 1916 نگاشته شده، در واقع تلاشي براي شناخت شناخت و معرفت از جانب وي بوده است. بنيامين در اين رساله سعي دارد نظريه نارساي زبان بورژوايي را به چالش کشد. زبان بورژوايي، انگاره يي زبان شناختي است که زبان را ساختاري از نشانه هاي قراردادي و رايج مي داند که به وسيله آن گوينده نويسنده، اطلاعات موردنظرش را به ديگري يا خواننده منتقل مي کند.بنيامين در اين مقاله بر اين اعتقاد است، هرچند که اطلاعات از راه زبان منتقل مي شود اما آنچه در ارتباط زباني، انتقال مي يابد، خود واقعيت ارتباط است. در گفتار انساني به تعبير بنيامين خود واقعيت «قابليت انتقال پذيري» است که انتقال مي يابد. نام گذاري اشيا و چيزها تجسم اين قابليت است. زبان در بدو امر اين پيام را به همراه دارد که «ارتباط» بر قرار کردن ممکن است و نا م گذاري راهي است که زبان براي ارتباط مي گشايد.توجه بنيامين به کتاب مقدس و آفرينش اسطوره نيز از همين مفهوم سرچشمه مي گيرد. انسان با هبوط خويش شروع به نام گذاري مي کند و براي اشيا و چيزها دلالت مي سازد. به تعبيري ديگر نظام دال و مدلول مي سازد. اسطوره ها در واقع محصول زبان نام گذار يا زبان سازنده دال و مدلول هستند. از نظر بنيامين انسان و زبان يکي است و اسطوره ها وجه گريزناپذير اين يکساني.در «رسالت مترجم» بنيامين ترجمه پذيري يک متن را يکي از جنبه هاي حيات متن در تاريخ مي داند به اين معنا که متن داراي پيشينه يي است که در لحظه يي خاص به وجود آمده و براي نسل هاي بعدي ادامه مي يابد.همان گونه که يک متن ادبي براي خواننده اش نيست، يک ترجمه هم براي خوانندگاني که اثر را به زبان اصلي نمي فهمند نيست، مثل متن آلماني نوشته هاي بنيامين. عمل ترجمه بستگي به کيفيت خود منبع اصلي يعني قابليت ارتباط پذيري با مخاطباني غير هم زبان دارد. از نظر بنيامين قابليت ترجمه براي يک متن يک انگاره است که در اثر تجسم مي يابد و يک ترجمه خوب، ترجمه يي است که متني را که داراي پيام هاي ضروري است، دقيقاً انتقال دهد. در حقيقت از نظر بنيامين متني قابل ترجمه است که پيام در خوري داشته باشد. نوشته هاي بنيامين مطمئناً از قابليت ترجمه برخوردار است.

نوشته شده توسط محمدحاتمی کیا در شنبه بیست و چهارم مرداد 1388 ساعت 8:42 موضوع | لینک ثابت

شكاف دولت ـ ملت و كاهش مشاركت اجتماعي

نوشته شده توسط محمدحاتمی کیا در شنبه بیست و چهارم مرداد 1388 ساعت 8:33 موضوع | لینک ثابت

آمارهاى حياتى جمعیت

نوشته شده توسط محمدحاتمی کیا در شنبه هفدهم مرداد 1388 ساعت 12:25 موضوع | لینک ثابت

درس اول SPSS (آشنایی کلی و نحوه اجرا)

درس اول: آشنایی کلی با نرم افزار و نحوه ی اجرای آن

این نرم افزار یک از قوی ترین ابزارهای تحلیل های آماری ، گراف، نمودار، چارت و ... که قادر به انجام و اجرای آماره های توصیفی و استنباطی می باشد و ساعت ها کار دستی مشکل ارقام و اعداد آماری را به زدن چند تیک ماهرانه و سنجیده ، تسهیل کرده است. ضمن آن که از دقت و امکانات خوبی نیز برخوردار است.

علم آمار هم مانند هر علم ديگر در حال پويائي و نوگرائي مي‌باشد. با پيشرفت و متداول شدن كامپيوتر در عصر ما، اين دانش ثمربخش، روندي نو پيدا كرده است. از طرف ديگر نرم افزارهاي آماري، استفاده از آمار در علوم مختلف را سهل و آسان نموده اند.امروزه با گذشت زمان و پيشرفت دامنه تحقيقات علمي‌ در زمينه‌هاي مختلف علوم، آمار و كاربردهاي آن جاي خود را به گونه اي يافته است كه مي‌توان ادعا كرد تقريباً هيچ پژوهش علمي‌ بي نياز از اين علم و روش هاي آن نيست. با پيشرفت علوم و گسترش تکنولوژي، اهميت استفاده از روش هاي آماري در علوم مختلف بيش از پيش مورد توجه قرار گرفته است و آموختن آمار کاربردي در هر رشته جزء ملزومات گرديده است.

 Statistical Package for the Social Sciences كه مخفف آن SPSS مي‌باشد، يكي از نرم‌افزارهاي معروف آماري است كه توانايي انجام محاسبات مختلف آماري را دارد. اين نرم افزار يکي از تواناترين و جامع ترين نرم افزارهاي آماري است که با توجه به سادگي کار و ساير خصوصيات بارز آن، امروزه تقريباً از پرکاربردترين نرم افزارهاي آماري محسوب مي‌شود.

 در طي چند سال اخير نسخه‌هاي جديدي از نرم افزار SPSS به بازار عرضه شده است كه تفاوت‌هايي جزئي با هم دارند. اين تفاوت‌ها، در نحوه قرار گرفتن فرامين در منوها و زير منوهاي مختلف است حتي ممكن است تعداد دستوراتي كه در يك زير منو قرار مي‌گيرند در نسخه‌هاي مختلف، متفاوت باشد. در حال حاضر آخرين نسخه موجودSPSS در بازار نرم افزاري، نسخه16 (Version16 ) مي‌باشد.

نصب و راه اندازي

نصب و راه اندازي نرم افزار SPSS 16 تحت ويندوز

مراحل نصب نرم افزار SPSS 16 تقریباً در همه نسخه هاي ويندوز، يكسان و به شرح زير است.

1) CD مربوط به برنامه SPSS 16 را در CD-ROM قرار مي‌دهيم.

2) با انجام مرحله 1 در صورت وجود فايل (Autorun)، كادر محاوره اي (Installshield Wizard)خودبخود ظاهر مي‌شود. در غير اين صورت بايد از مسير مناسب فايل(Setup)برنامه(SPSS) را يافته و اجراء کرد تا کادر محاوره اي(Installshield Wizard)ظاهر شود. در این کادر محاوره اي(Next )را كليك مي‌كنيم.

3) با انجام مرحله 2، پنجره ديگري باز شده و توضيحاتي راجع به اجازه نشر برنامه مي‌دهد.

گزينه (I accept the terms in the license agreement) را انتخاب و روي (Next )كليك مي‌كنيم.

4) با انجام مرحله 3، كادر ديگري باز شده و اطلاعاتي راجع به نرم افزار،ارائه مي‌دهد، در اين کادر روي(Next )كليك مي‌كنيم.

5) با انجام مرحله4، كادر ديگري باز مي‌شود. در اين كادر، نامي ‌دلخواه در قسمت نام کاربر(User Name )و سازمان(Organization) وارد كرده و روي(Next )كليك مي‌كنيم.

6) با انجام مرحله 5، كادر ديگري باز مي‌شود. در اين كادر، براي تغيير مسير مقصد نصب برنامه در محلي غير از محل پيش گزيده، گزينه(Brows)را كليك نموده (مثلا به درایوE)و مسيري را كه مي‌خواهيم برنامه نصب شود انتخاب مي‌كنيم. سپس برروي (Next )كليك مي‌كنيم.بعد از اين مرحله اگر شماره سريال برنامه خواسته شد، بايد شماره سريال برنامه را که همراه نرم افزار ارائه مي شود، در قسمت( License Code )وارد کرده و روي ( Update ) کليک کنيم.

تذکر ۱ : ممکن است بعضی شرکت ها برنامه را به صورت Extract درآورده باشند که مراحل نصب آن بسیار ساده تر است.ودر کادر محاوره راهنمایی می کند که اگر می خواهید نصب کنید Install را بزنید و اگر تغییر مسیر دارید Browse را بزنید.

تذکر ۲ : اهمیت و فایده ی تغییر مسیر در این است که درایوی که ویندوز بر آن نسب شده (همان درایو پیش فرض) ممکن است فضا و جای کمی داشته باشد. علاوه بر این برخی برنامه ها با راه اندازی مجدد ویندوز نیز باز عمل می کنند.

7) با انجام مرحله 6، كادر ديگري باز مي‌شود. روي گزينه( Install ) كليك مي کنيم تا نصب نرم افزارآغاز گردد.

8) بعد از اجراي مرحله نصب نرم افزار، در کادر محاوره اي زيرگزينه(Finish)را براي اتمام مراحل نصب برنامه کليک مي کنيم. نصب نرم افزار خاتمه يافته و آماده اجرا مي گردد.

جهت اجرای برنامه از منوی Start به برنامه ی نصب شده بروید یا از Shortcut روی دسکتاپ آن را اجرا کنید. برای باز کردن فایلی در برنامه SPSS  

اگر در ابتدای شروع  کار با SPSS  کادر مکالمه   What would you like to do? 

 باز شد که به طریق زیر عمل می کنید : 

اگر می خواهید فایل ذخیره شده ای را باز کنید ، گزینه Open an existing data source را انتخاب کرده و در لیستی که ارائه شده است ، فایل مورد نظر را انتخاب وآن را در ویرایشگر داده ها باز کنید .

تدکر ۳: توجه کنید که کامپیوتر های موجود در شبکه ممکن است لیستی ازفایل ها در اختیار کاربر قرار ندهند  در این حالت با کلیک کردن بر روی ... More Files  چهار گوشی از دایرکتوری ها ظاهر می شود که می توان فایل یا درایو مورد نظر را در آن پیدا کرد.

اما اگر به  هر دلیل  نخواستید از کادر اولیه استفاده کنید یا آن را غیر فعال کرده اید  مانند سایر برنامه ها به طریق زیر عمل کنید :

از منوی File   گزینه   Open سپس  Data را انتخاب کنید . 

یا به وسیله آیکون میانبری که به حالت یک پوشه باز در زیر منوی  File  قرار دارد ، فایل مورد نظر را از روی هارد دیسکتان  انتخاب کنید .

تدکر ۴ : این برنامه فایلهایی را باز میکند که با  پسوند « sav .»  قبلاً ذخیره شده باشد ، که پسوند خود SPSS است و زیر آن نوشته شده است :  SPSS Data Document

نوشته شده توسط محمدحاتمی کیا در شنبه هفدهم مرداد 1388 ساعت 10:14 موضوع | لینک ثابت

درس دوم SPSS (باز کردن و ذخیره فایل)

درس دوم : نحوه ی اجرای فایل و باز کردن پروژه ای

 قسمت الف ) برای اجرا کردن فایل و باز کردن پروژه ای در برنامه SPSS

براي ورود به محيط نرم افزاردر صورت وجود آیکون نرم افزار درDesktop روي آن click خواهيم کرد یا از ستارت منو(Start)برنامه و آيکون اجرائي آن را فراخواني مي‌کنيم.

با اجراي اين دستور محيطSpss فعال شده وكادر محاوره اي زير ظاهر مي‌شود. در اين پنجره، نوع كاري كه كاربر ازبرنامه انتظار دارد سئوال مي‌شود.What would you like to do

Run The Tutorial یعنی اگر مي خواهيم با نحوه كاركردن با نرم افزار آشنا شويم، این گزينه را انتخاب مي كنيم

Type In Data یعنی اگر بخواهيم داده‌هاي جديدي را وارد برنامه كنيم،این گزينه را انتخاب مي نمائيم.

Run an exiting query یعنی گر مي‌خواهيم از فايلهاي بانک اطلاعاتي برنامه استفاده كنيم، این گزينه را انتخاب مي نمائيم.

Creat new query using database wizard یعنی اگر بخواهيم از فايلهاي بانک اطلاعاتي تهيه شده در ساير نرم افزارها مانند  SAS, dBASE, EXEL, FOXPRO ,EpiINFO, Minitab و... استفاده  کنيم این گزينه جهت استفاده از آن براي تطابق جهت استفاده و انتقال بانک اطلاعاتي به بخش نمايش داده‌ها یا data veiw استفاده می کنیم.

open an existing data source یعنی اگر بخواهيم از مجموعه داده هاي ذخيره شده يا فايلهاي داده اي آماده برنامه استفاده كنيم، این گزينه را انتخاب مي كنيم.

Open another type file یعنی اگر بخواهيم ساير انواع فايلهاي اس پی اس اس برون داد Output را مشاهده و استفاده کنيم، این گزينه را انتخاب مي کنيم.

Don’t show this dialog in the future یعنی اگر این گزينه را در کادر محاوره اي انتخاب کنيم، در اجراي مجدد برنامه و به صورت پيش فرض، يک صفحه داده خالي باز خواهد شد.

تدکر ۱ : تیک زدن گزینه ی آخر براي مبتديان توصيه نمي‌شود و بهتر است هر بار این کادر ظاهر شود.

و وقتی که برنامه اجرا شد و مایل بودید تا پروژه ی قبلی خود را بازخوانی کنید مسیر زیر را اجرا می کنیم:

File-Open-Data

تذکر ۲ : به جاي مسير فوق مي‌توانيم از کليد ميانبر Ctrl + O نیز استفاده کنیم و يا از آيکون آن که به شکل پوشه ای زرد و باز است در نوار ابزار استاندارد استفاده کنیم.

قسمت ب ) برای ذخیره کردن فایلی در برنامه SPSS  

توصیه می شود که بعد از اجرای برنامه ، حتماً ابتدا فایل و پروژه ی خود را ذخیره کنید و سپس مراحل بعدی تکمیل کارتان را ادامه دهید و هر از گاهی می توانید با زدن همزمان دو کلیدCtrl + S ذخیره سازی را آپدیت کنید.چون زمان زيادي صرف وارد کردن داده ها مي شود، بايد پرونده داده ها را به محض بررسي دقيق، ذخيره کنيم. اگر حجم بزرگي از داده ها را وارد کنيم ذخيره سازي هر چند دقيقه يک بار توصيه مي شود.

 در رابطه با ذخیره برنامه وقتی پروژه ای را که انجام داده اید خواستید برروی هارد کامپیوترتان ذخیره کنید از منوی File  گزینه Save یا  Save az  را انتخاب کنید  و در هر جای  هارد دیسک  کامپیوترتان که مایل بودید می توانید ذخیره کنید.

از آیکون میانبری که در نوار ابزار زیر منوی Edit   به شکل یک فلاپی هست هم می توانید استفاده کنید. هنگام ذخیره خود سیستم پسوند  « sav .»  را به صورت پیش فرض داده است که همان پسوند برنامه است ، اگر خواستید که بعد بتوانید فایل خودتان را بوسیله این برنامه باز کنید با همین پسوند ذخیره کنید اما اگر خواستید که فایلتان را  بعد از ذخیره با برنامه دیگری باز کنید  در قسمت  Save az type  پسوندتان را عوض کنید .

تذکر ۳: برای ذخیره فایلتان روی دیسکت ، ابتدا فایل مورد نظر را روی هارد ذخیره کنید بعد آن را روی فلاپی کپی کنید.

نوشته شده توسط محمدحاتمی کیا در شنبه هفدهم مرداد 1388 ساعت 10:12 موضوع | لینک ثابت

درس سوم (محیط و نوار و ابزارهایspss)

جهت آشنایی با محیط نرم افزار ، ابتدا به صورت خلاصه قسمت های مختلف آن را با هم مرور می کنیم.

۳-۱- وقتی برنامه را اجرا کردید تصویری باز می شود که حاوی اطلاعاتی درباره سایت و بیانگر نسخه ی آن است.(ش۱)

۳-۲- و وقتی برنامه را می بندید برای بار اول باکسی باز می شود(ش ۲)

که در آن به شما اطلاع می دهد برنامه را می بندید و می خواهید خروج را ادامه دهید؟ با زدن Yes به مرحله ی بعد می روید و با زدن No به برنامه برمی گردید.

تذکر ۱ : برای این که در دفعات بعدی این کار تکرار نشود می توانید داخل مربع را تیک بزنید که نوشته شده Dont Show یعنی این پیام رو دیگه نشون نده.(ش ۳)

۳-۳- از بالا اولین نوار (که معمولاْ به رنگ آبی است) نوارعنوان Titlebar نام دارد. پروژه ی خود را به هر نامی که ذخیره کنید یا بعد باز کنید بر روی آن نشان داده می شود.(ش ۴)

تذکر ۲ : اگر هیچ نامی برای آن ننویسید به صورت پیش فرضUntitled یعنی بی نامگذاری است.

۳-۴- زیرنوارعنوان ، منو ادیتورMenu Editor (ویرایشگر)قرار دارد که از چپ به راست شامل

فایل،ادیت،ویو،دیتا،ترنسفر،آنالایز،گرفس،یوتلیتیس،اد،ویندو،هلپ می باشد.(ش ۵)

منوی File: در این منو دستوراتی برای مدیریت فایل وجود دارد.

منوی Edit: با استفاده از این منو می توانید به ویرایش فایل جاری بپردازید.

منوی View: که به طور کلی مربوط به نحوه نمایش صفحه و ابزار و منوهای برنامه است. شامل موارد زیر است :

-Status Bar:با نشان دار کردن این گزینه می توانید نوار وضعیت را به پنجره اصلی برنامه اضافه کنید.

-Tool Bars: با نشان دارکردن این گزینه می توانید نوار ابزاررا به پنجره اصلی برنامه اضافه کنید.

-Menu Editor: از طریق این گزینه می توانید تمامی منوها و زیرمنوها را به دلخواه و به صورت تخصصی تغییر دهید.

-Fonts: از این قسمت می توانید نوع قلم، و اندازه ی

(Style and Size) را که با آن تایپ می کنید تعیین کنید.

-Grid Lines: به صورت پیش فرض تیک خورده است. با برداشتن نشان این گزینه خط های افقی و عمودی صفحه کاری حذف می شود. البته بر محیط سلول های داخل صفحه ی کار تاثیری ندارد.

-Value Labels: گاهی لازم است که برای اعداد خود کد تعیین کنیم. مثلاً کد ۱ برای مرد و کد ۲ برای زن.اگر این مورد در حالت انتخاب قرار داشته باشد،برچسب مقادیر به جای کدهای مربوط نمایش داده می شوند.

-Customize Variable View: با رفتن به پنجره Variable View از منوی پایین سمت چپ یا با زدن همزمان Ctrl+T این گزینه فعال می شود و با زدن آن می توان پارامترهای صفحه ی ویرایشگر را تغییر داد.

 -Variables:صفحه ی کاری برنامه دارای دو پنجره Data View و Variable View است.با استفاده از این گزینه (یازدن همزمان Ctrl+T )می توانید بین این دو پنجره سوئیچ کنید.

 در نسخه های قبلی گزینه ی Display Custom Attributes نیز وجود داشت که درین قسمت حذف شده است.با استفاده از این گزینه می توانیم خصوصیاتی که برای هر کدام از متغیرهایتان تعریف کردیم را مشاهده کنیم. برای ساختن خصوصیات سفارشی جدید برای یک متغیر در پنجره ی Variable View از منوی Data گزینه ی New Custom Attribute را استفاده می کردیم.

منوی Window:

-Split : با استفاده از این گزینه می شود صفحه ی کاری برنامه را به چهار بخش مجزا تقسیم کرد. برای از بین بردن دیواره ی بین این بخش های مجزا،کافی است نشانگر ماوس را روی دیواره قرار دهید تا به شکل یک فلش دو یا چهار سویه دربیاید و بعد دابل کلیک کنید.هر بخش برای خود تعدادی سطر وستون مجزا خواهد داشت.

-Minimize All Windows: این گزینه پنجره ی برنامه را به صورت کوچک یا همان Minimize در می آورد.

در پایین ترین قسمت اگر چند صفحه ی کاری برنامه را باز کرده باشید، لیست آنها را می توانید ببینید که در تصویر بالا تیک خورده است.با استفاده از این منو بین این صفحات می توانید حرکت کنید .

منوی Help:

 در این منو گزینه هایی وجود دارد که با استفاده از آنها می توانید در مورد نحوه کار با برنامه ، راهنمایی هایی به زبان انگلیسی بصورت online وقتی که به اینترنت وصلید و offline از کتاب راهنمایش دریافت کنید.

 ۳-۵- سپس منوی ویرایش داده ها و ابزارهای برنامه Toolbar قرار دارد.(ش ۶)

که حاوی برخی از ابزارهای در دسترس است که معمولاْ عبارتند از(چپ به راست):

Open Data Docu باز کردن فایل و سند و پروژه ی مورد نظر

Save this Docu ذخیره سازی این پروژه

Print چاپ کردن پروژه

Recall recently بازخوانی دایلوگ اخیر

Undo و Redo رفت و برگشت کارهای انجام شده

Go to Case رفتن به مورد دلخواه(بازدن آن باکسی باز و شماره آن را وارد کنید)

Go to Var رفتن به متغیر مورد نظر(بازدن آن باکسی باز و شماره آن را وارد کنید)

Variab متغیرها (با زدن آن باکسی حاوی متغیرها در سمت چپ باز می شود)

Find جستجو

Insert Case وارد کردن محل داده(سطر و ستون) در هر جا که کلیک کرده باشید.

Insert Vari وارد کردن محل متغیر جدید

Split File جداسازی فایل ها و متغیرها از همدیگر

Weight Cas وزن دهی به داده ها

Select Cas انتخاب و گزینش داده ها

و ... است . در آینده موارد کاربرد هر کدام برحسب ضرورت نشان داده خواهند شد.

به این نوار ، نوار ابزار استاندارد نیز گفته می شود.

تذکر ۳ : این ابزارها قابل تغییرند و برحسب علاقه و نیازمندی می توانید آن ها را ویرایش و جایگزین و یا حذف و اضافه کنید.

۳-۶-نوار مفید دیگرVarible & Data Vie نام دارد که در آن نام سطر و ستون متغیر و اعدادی که وارد می کنیم یا وارد شده اند را نشان می دهد.هم می توان از محیط سفید این نوار داده را نوشت و وارد کرد هم در صفحه ی داخلی و اصلی برنامه.(ش۷)

۳-۷- نوار دیگر، نشان گر نام متغیرهاست.به صورت پیش فرضVar نام دارد.

هر نامی به متغیرها بدهید به جای ور نوشته شده ظاهر می شود.

تذکر ۴: برای نامگذاری متغیرها= منوی پایین سمت راست Varible View استفاده می کنیم.

 ۳-۸-در سمت چپ ستون شماره وجود دارد. برای هر سطری که داده وارد می کنید شماره ای اختصاص داده شده است.(ش۹)

 تذکر ۵ : با حذف سطر مثلاً شماره ۶ ، برنامه به صورت خودکار شماره ی پس و پیش را تنظیم می کند. و ستون شما که قبل از حذف شماره ۶ مثلاً ۹ بود با حذف ۶ به ۸ کاهش  می یابد.

تذکر۶ : پیشنهاد می شود برای پروژه های بزرگ و مهم که در آنها شماره بندی متغیرها و ستون ها مهم است خودتان ابتدا ستونی به نام Name یا number ایجاد کنید تا با حذف یا اضافه ی ستونی ، ترتیب کارتان به هم نخورد.

تذکر ۷: برای انتخاب کل ستون ، کافی است بر روی شماره ی ستون مورد نظر در این نوار کلیک کنید.

تذکر ۸ : وقتی بر روی این نوار کلیک راست کنید. می توانید این سطر را حذف یا داده های آن را پاک یا به آن اضافه Insert Case کنید. و شاهد تغییر شماره ها خواهید بود.

 ۳-۹- برای حرکت در میان سطر و ستون ها و جابجا شدن داخل برنامه از دو ابزار Scroll bar که در طرف راست و پایین کار گذاشته شده است بهره می گیریم. نوار را با ماوس گرفته و به بالا یا پایین حرکت دهید و نوار پایین را به راست یا چپ بکشید یا بر فلش مشکی آن کلیک کنید.

تذکر ۹ : از کلیدهای چهارگانه حرکت صفحه کلید نیز می توانید برای حرکت استفاده کنید.

تذکر ۱۰: از کلید Tab برای حرکت در میان سطر و ستون هایی استفاده می شود که نوشته یا پر شده باشند و به بقیه ی سطر و ستون هایی که متغیرشان نوشته نشده کاری ندارد. امتحان کنید!

۳-۱۰- زیر Scroll bar نوار مهم Data & Var وجود دارد. شامل دو قسمت است.اگر می خواهید داده وارد کنیدData را کلیک کنیدو اگر می خواهید متغیرها و نام و دیگر پارامترها را ویرایش کنید Varرا کلیک کنید.

۳-۱۱- پایین ترین نوار به نام نوار وضعیت Status قرار دارد. در دروس قبل اشاره ای مختصر به آن کردم.

تذکر 11 : تمامی این نوارها و ابزارها از منوی View و Edit-Option قابل تغییرند.

نوشته شده توسط محمدحاتمی کیا در شنبه هفدهم مرداد 1388 ساعت 10:11 موضوع | لینک ثابت

درس چهارم (توضیح مفاهیم اصلی)

به کارگیری نرم افزارSpss مستلزم دانشی هرچند کلی درباره ی علم آمار نیز می باشد.در واقع این نرم افزار راحت تر،دقیق تر و ساده تر کردن بکارگیری روش ها و قنون و فرمول های آماری است. اّمار علم انجام ساير علوم است .پس لازم است ابتدا با برخی از مهم ترین اصطلاحاتی که در مرتب در جریان کار با آنها مواجه می شویم را مختصر مرور کنیم:

- تعریف علم آمار

-تقسیم بندی کلی آمار به توصیفی و استنباطی

-جامعه ی آماری

-نمونه ی آماری

- متغیر

انواع متغیر و تقسیم بندی های متدوال

-اندازه گیری

-مقیاس های چهارگانه ی اندازه گیری استیونز

۱-۴-آمار :

عبارت است از هنر و علم جمع آوري، تجزيه و تحليل داده ها، تفسير و استخراج تعميم هاي منطقي در مورد جامعه مادر پديده هاي تحت بررسي بر اساس استنباط از نمونه ها.

۲-۴-آمار توصیفی و استنباطی

واژه Statistics كه به فارسي آن را آمار ترجمه كرده‌اند به دو معني بکار مي رود:

   - به معني اعداد و ارقام واقعي يا تقريبي درباره اموري از قبيل زاد و مرگ، ميزان توليد، ميزان تصادفات رانندگي و غيره.

  - به معني روش هايي که براي جمع‌آوري، تلخيص، تجزيه و تحليل، تفسير و بطور کلي مطالعه و بررسي مشاهدات بکار برده مي شود.

يك فرآيند تحليل آماري، شامل دو بخش عمده است. اولين قدم، نمايش دادن و خلاصه كردن داده ها مي باشد تا توجه ما روي ویژگی هاي مهم داده ها متمركز شده و جزئيات غيرضروري كنار گذاشته شود. اما بخش دوم، براي استخراج نكات كلي و استنباط هايي در مورد پديده تحت مطالعه به كار مي‏رود. بخش اول شامل روش هاي آمار توصيفی (Descriptive statistics) و بخش دوم در برگيرنده روش هاي موسوم به آمار استنباطی (Inferential statistics) است.

     آمار توصيفي به طبقه بندي، خلاصه كردن، توصيف، تفسير و نمايش گرافيکي داده ها براي برقراري ارتباط پژوهشگر با داده ها اطلاق مي شود. نقش آمار توصيفي بعنوان اولين قدم در فرآيند تحليل آماري بسيار مهم و حياتي است. آمار توصيفي با خلاصه كردن داده ها، ویژگی هاي مهم آن را نمايان مي سازد تا ايده هاي لازم را در ذهن پژوهشگر براي مرحله دوم تحليل آماري (آمار استنباطي) ايجاد كند و توزيع کلي جامعه مادر را براي اتخاذ روش هاي آماري نشان دهد.

۳-۴-جامعه آماري

مجموعه افراد يا چيزهائي را كه مي‌خواهيم يك يا چند ويژگي درباره آنها را مطالعه كنيم يك جامعه آماري مي‌ناميم. مثلاً جمعيت نوزاداني كه در سال گذشته در يك مركز درماني مشخص بدنيا آمده‌اند يا مثلاً تعداد تصادفات رانندگي در يکسال.

جامعه آماري ممكن است متناهي يا نامتناهي باشد. مثلاً جمعيت افرادي كه در دو سال گذشته بدنيا آمده اند متناهي، ولي جمعيت افرادي كه از فروردين امسال به بعد بدنيا مي‌آيند نامتناهي است.

۴-۴-نمونه ی آماری

زير مجموعه اي از جامعه را كه طبق ضوابطي مقبول انتخاب مي‌شود به نحوي که بهترين اطلاعات را در مورد جامعه مادر ارائه دهد و مطالعه آن به جاي مطالعه تمام جامعه مقدور است نمونه‌اي از جامعه مي‌نامند. در صورت صحت و دقت نمونه گيري و اتخاذ روش هاي صحيح آماري مي توان  نتيجه حاصل از مطالعه نمونه را به تمام جامعه تعميم داد.

۵-۴-متغير (Variable)

ویژگی هائي در مورد يک جامعه که پژوهشگران آنها را مشاهده و اندازه گيري مي کنند، متغير ناميده مي شود.

۶-۴-انواع متغیر

متغير را مي توان به دو طبقه کمّي و کيفي تقسيم کرد.

متغيرهاي کمّي به متغيرهایي اطلاق مي شوند که از نظر مقدار يا ارزش متفاوت هستند و مي توانند مقدار عددي بگيرند. مانند سن، نمره هاي آزمونهاي پيشرفت تحصيلي.

متغيرهائي که از نظر کيفي متفاوت هستند و نمي توانند مقدار عددي بگيرند  متغير کيفي ناميده مي شوند نظير جنس، رنگ مو که مي توان آنها را طبقه بندي کرده و  به صورت کلامي يا کد نمايش داد.

- متغیر مستقل و وابسته :

متغير بر اساس نقشي که در پژوهش به عهده دارد به دو دسته مستقل و وابسته تقسيم مي شود. متغير مستقل، متغير پيش فرض است و متغير وابسته بر اساس تغييرات آن  اندازه گيري و تعيين مي شود. در تحقيق آزمايشي، متغير مستقل توسط پژوهشگر دستکاري مي شود تا تاثيرات آن بر تغييرات متغير وابسته مشخص شود.

متغير وابسته، متغيري است که ارزش يا مقدار آن به متغير مستقل بستگي دارد. متغير وابسته در اختيار پژوهشگر نيست و پژوهشگر نمي تواند در آن دخل و تصرف يا دستکاري کند.

-متغیر گسسته و پیوسته :

طبقه بندي عمده ديگري که از متغيرها شده است بر اين اساس است که آيا متغير، گسسته است يا پيوسته ؟

متغير گسسته، متغيري است که فقط مجموعه اي از ارزش هاي معين به آن اختصاص داده مي شود بعنوان مثال تعداد دانشجويان يک کلاس يا تعداد اعضاي يک خانواده. در متغير گسسته، ارزش هاي موجود بين دو مقدار يا دو ارزش، داراي معني و مفهوم نيست.

متغير پيوسته، متغيري است که هر ارزش يا مقدار ( اعشاري،کسري ) را مي توان به آن اختصاص داد و هر عددي که بين دو واحد آن انتخاب شود داراي معني و مفهوم است.مانند سن، قد، وزن و نمره هاي پيشرفت تحصيلي.

۷-۴-اندازه گیریMeasurment

اساسي ترين فعاليت در هر پژوهش، اندازه گيري است. اندازه گيري فرآيندي است که ازطريق آن، مشاهده ها به عدد تبديل مي شوند.

۸-۴-مقیاس های اندازه گیری:

استيونز(S.S. Stevens) استاد روانشناسي دانشگاه هاروارد آمريكا، در مقاله بنيادي 1946 خود چهار نوع مقياس را معرفي كرده است.

۸-۴-۱-مقياس اسمی (Nominal)

ابتدائي ترين مقياس، مقياس اسمي است. هر گاه مقياس X ،كه معمولاً يك عدد طبيعي است، تنها براي شناسائي افراد يا چيزها يا مكان ها بكار رود، آن را يك مقياس اسمي مي‌نامند. مثلاً اگر پرستاران يك بيمارستان از بخش هاي مختلف نوزادان، جراحي، زنان، اورژانس باشند و به ترتيب آنها را با اعداد1، 2، 3 و 4 مشخص كنيم اين اعداد صرفاً مي‌گويند كه هر پرستار از كدام بخش است. پرستاري كه برچسب 3 دارد از بخش زنان و پرستاري كه بر چسب 4 دارد از بخش اورژانس است.اين طبقه بندي معني كمّي نداشته و اين اعداد را نمي‌توان براي مقايسه يا چهار عمل اصلي حساب بكار برد. تقسیم جنسیت به زن (کد 1) و مرد(کد2) یک نوع مقیاس اسمی دوگزینه ای است.

۸-۴-۲-مقياس ترتيبي (Ordinal)

مقياس ترتيبي  نيز همانند مقياس اسمي به طبقه بندي و نام گذاري طبقه ها مي پردازد. اما در اين مقياس ترتيب مهم است. هر گاه مقياس x، كه يك عدد حقيقي است، برتري را بيان كند، آن را يك مقياس ترتيبي مي‌نامند. مثلاً اگر پزشكان جراح يك بيمارستان را از نظر مهارت با اعداد 1، 2، 3، 4 مشخص كنند. پزشك 4 از پزشك شماره 2 ماهرتر است. ولي نمي‌توان گفت كه دو برابر او مهارت دارد اين گونه اعداد را مي‌توان تنها براي مقايسه و رتبه بندي بكار برد و نمي‌توان با آنها چهار عمل اصلي انجام داد.

 ۸-۴-۳-مقياس فاصله‌اي (Interval)

مقياس فاصله‌اي علاوه بر طبقه بندي، نام گذاري و مرتب کردن طبقه ها، به ما اجازه مي دهد که فاصله هاي موجود بين افراد يا اشياء يا رويدادها را مشخص کنيم. هر گاه مقياس X،كه يك عدد حقيقي است، نسبت دو تفاضل يا دو فاصله را حفظ كند، آن را يك مقياس فاصله‌اي مي‌نامند.

با مقياس فاصله‌اي صفر معني هيچ نمي‌دهد و صرفاً جنبه قراردادي است.

در مقياس فاصله‌اي، نسبت فاصله‌ها با تغيير مقياس فاصله‌اي تغيير نمي‌كند.

۸-۴-۴-مقياس نسبيRatio

این مقیاس بیشتر در علوم دقیقه کاربرد دارد. تفاوت چندانی با فاصله ای نیز ندارد. صفر مطلق در آن وجود دارد.

نوشته شده توسط محمدحاتمی کیا در شنبه هفدهم مرداد 1388 ساعت 9:4 موضوع | لینک ثابت

درس پنجم(نامگذاری متغیرها)

درس پنجم: انتخاب نام برای متغیرها در SPSS 

ابتدا باید دو قسمت از ویرایشگر را به شما معرفی کنم.

وقتی برنامه را اجرا کردید در گوشه ی چپ سمت پایین دو قسمت وجود دارد:

اول: نسخه Variable View است که برای نامگذاری و تعیین مشخصات متغیرها به کار می رود.

دوم: نسخه Data View است که صفحه گسترده ای جهت ورود اطلاعات،داده ها و اعداد است.

شما برای انتخاب نام روی نسخه ی اول کلیک کنید تا صفحه ی آن ظاهر شود.

انتخاب نام برای متغیرها در SPSS  تابع قواعد زیر است .

4- می تواند شامل حروف ، اعداد یا یکی از کاراکترهای @ ، # ، $ ، - ، باشد.

5- نباید شامل موارد زیر باشد :

-فاصله

-کاراکترهای خاص مانند ! ،? ، * و سایر مواردی غیر از کاراکترهای ذکر شده در (4).

6- نباید یکی از کلمات کلیدی (مانند  AND ، NOT ، EQ ،BY ،، ALL  BY ، EQ ، GE ، LE ، LT ، NE ، NOT ، OR ، TO و WITH. ) باشد که SPSS  به عنوان عبارات محاسباتی از آنها استفاده می کند.

۷- نام هر متغیر باید یکتا باشد،یعنی نمی توان دو متغیر با یک نام داشت.

نوشته شده توسط محمدحاتمی کیا در شنبه هفدهم مرداد 1388 ساعت 9:2 موضوع | لینک ثابت

درس شش (معرفی ستون های Variable View)

همانطور که قبلاً گفتم این نرم افزار دارای دو پنجره و باکس اصلی است.هر دو را می توان در سمت چپ پایین مشاهده کرد.

قسمت  Variable Viewیا همان ویرایشگر نام ومشخصات دیگر متغیرها از ده ستون اصلی تشکیل شده است:

در قسمت Name (درس قبل) نام و اسم متغیرمان را طبق قواعد نگارشی برنامه وارد می کنیم.

در قسمت Type نوع متغیر را وارد می کنیم.نوع متغیر می تواند یکی از موارد زیر باشد:

 Numeric : یعنی به صورت عددی  به عبارتی دیگر اگر داده های شما عدد هستند همین قسمت را انتخاب کنید.

Comma : کاما یا ویرگول

Dot : دات یا نقطه

Scientific notation: نماد گذاری علمی

Dollar: دلار

Custom currency: پول رویج

String: رشته ای یا طنابی به عبارتی دیگر اگر  داده های شما شامل حروف هستند به عنوان مثال اگر داده ها یک سری اسامی اند،نوع متغیر را روی این گزینه تعریف کنید.

در بالا سمت راست نیز دو گزینه وجود دارد:

Width: بیانگر طول پهنای داده هاست. به صورت خودکار روی ۸  قرار دارد.منظور از پهنا، تعداد کاراکتری است که هر داده می تواند داشته باشد که البته قابل زیاد و کم کردن نیز هست.

Decimal Places: بیانگر تعداد ارقام اعشاری است. به صورت خودکار بر ۲ قرار گرفته است.

اگر روی String قرار دهیم گزینه Characters که همان تعداد کاراکتر است آشکار می شود.

تذکر ۱: نوع متغیر عددی و رشته ای بیشترین کاربرد را دارند.

تذکر ۲ : طول پهنای داده و تعداد ارقام اعشاری را علاوه بر این که در پنجره ی Type  می توان تغییر داد در همان ده ستون Variable View نیز دو ستون بدان اختصاص یافته است .

 با کلیک بر روی فلش های مشکی کناری می توان تعداد این پهنا یا ارقام اعشاری را کم و زیاد کرد.

قسمت Label : بیانگر تعیین برچسب برای متغیر است.

۵ ستون بعدی عبارت اند از:

قسمت Values: ارزش گذاری.گاهی ما متغیری داریم که باید به چند نوع تقسیم کنیم. مثلاً دانش آموزان یک مدرسه به پایه های اول ، دوم ، سوم و چهارم. برای دانش آموزان اول کد ۱ و دوم ۲ و سوم ۳ در نظر می گیریم. در این قسمت برای نرم افزار تعیین می کنیم که منظور از کد۱ دانش آموزان پایه ی اول هستند.چگونه این کار را انجام می دهیم؟

در قسمت Value عدد ۱ را می نویسیم.

در کادر Label مشخصه ی مورد نظر را می نویسیم مثلاً اول یا سن یا مرد یا زن یا هر چیزی که مدنظرمان است.

سپس Add را می زنیم. و همین کار را تا اتمام ارزش دهی انجام می دهیم و در آخر Ok می کنیم.

اگر هم اشتباهی روی داد از گزینه های Change (تغییر) و Remove (حذف) استقاده می کنیم.

 مثالی دیگر:

اگر داده های مربوط به یک متغیر مثلا از دو نوع female(زن) و male(مرد) مانند مقیاس اسمی دوتایی باشد می توانید در قسمت Values برای هر کدام از آنها یک کد تعریف کنید.در این صورت در زیر متغیر مورد نظر یک فیلد با دو گزینه ی female و male ساخته می شود. با این کار دیگر لازم نیست این عبارت ها را هر بار تکرار و تایپ کنید  کافی است روی خانه ی مربوط بروید و از لیست کشویی گزینه ی مورد نظر را انتخاب کنید.

تذکر ۳ : برای اینکه برچسب مقادیر را ببینید باید از منوی View گزینه ی Value Labels را نشان دار کنید.

 قسمت Missing: گم شده .

بعد از وارد کردن داده ها اگر خانه ای دارای عدد نباشد، درآن خانه یک "نقطه" قرار می گیرد و برنامه با آن به عنوان داده ی گم شده رفتار می کند.داده های گم شده در محاسبات و رسم نمودار اعمال نمی شوند.اگر بخواهیم از آنها در محاسبات استفاده کنیم باید مقداری را برای آنها تعریف کنیم برای این منظور از ستون Missing استفاده می کنیم.

در پنجره ی Missing Values به طور پیش فرض گزینه ی No missing values در حالت انتخاب قرار دارد.در زیر این گزینه دو گزینه ی دیگر به نام های زیر قرار دارند که با انتخاب آنها می توانید داده ی مفقود شده را وارد کنید. 

Discrete missing values :با انتخاب این گزینه ، کادرها یا text box آن باز و فعال می شوند.و می توانید در آنها سه مقدار مفقود را به طور جداگانه تعریف کنید.

Range plus one optional discrete missing value: با استفاده از این گزینه می توانید یک دامنه را برای مقادیر مربوط تعریف کنید زیرا دارای کرانه ی پایین Low و Hight بوده و در باکس سوم عددی را تعیین کنید که می خواهید جایگزین اعداد موجود در دامنه بشود.

 قسمت Columns :ستون

با استفاده از آن می توانید عرض ستون مورد نظر را تغییر دهید. با فلش های مشکی کناره ی ستون آن را کم یا زیاد کنیدو تغییرات حاصل از آن را مشاهده نمایید.

قسمت Align : جورچین . این قسمت مربوط می شود به نحوه چیدمان داده ها در داخل کادرها. که دارای سه حالت است:

Left چپ چین

Right راست چین

Center: وسط چین

که در حالت کلی نحوه ی وسط چین زیباتر می نماید.

قسمت Measure : مقیاس و اندازه . دارای سه قسمت اصلی می باشد که عبارتند از:

Scale : نسبی / فاصله ای     با علامت خط کشی زرد کنار آن

Ordinal: ترتیبی                 با شکل نموداری سه ستونه

Nominal: اسمی                 با شکل سه دایره ی رنگی

 این نرم افزار بين داده‌هاي نسبي و فاصله اي تفاوتي نمي‌گذارد و براي متغيرهايي كه هر يك از اين دو مقياس را مورد استفاده قرار داده‌اند از مقياس Scale استفاده می کند.

تذکر ۴: با كليك كردن ستون مربوطه، فلش رو به پائين ظاهر مي‌گردد و مي‌توان يكي از سه حالت ممکن را انتخاب کرد.به منظور درك بهتر اين مفاهيم، شكل كوچكي از «خط كش»، «ستون‌هاي مرتب شده صعودي» و «سه دايره نامنظم» در كنار اين مقياس‌ها نشان داده شده است.

 حال بعد از تعریف و تعیین این ویژگی ها بر می گردیم به پنجره ی Data View و داده ها را وارد می کنیم.

نوشته شده توسط محمدحاتمی کیا در شنبه هفدهم مرداد 1388 ساعت 8:59 موضوع | لینک ثابت

گزارشی از نقد كتاب «دين و ساختن جامعه»

  جستارهايي در الهيات اجتماعي» نوشته «چارلز ديويس» با ترجمه حسن محدثي و حسين باب‌الحوائجي نقد و بررسي شد.
كتاب «دين و ساختن جامعه؛ جستارهايي در الهيات اجتماعي» نوشته چارلز ديويس در چهار بخش با عناوين «جامعه، دين، عامليت انساني»،«پراكسيس، ‌روايت و زبان ديني»،‌ «از سوژه‌ مدرن تا خود پسامدرن» و «گزينه‌اي براي آينده» توسط انتشارات يادآوران در سال جاري به چاپ اول رسيده است.

این کتاب مجموعه‌ای از مقالات چارلز دیویس، کشیش مستعفی کاتولیک و منتقد انگلیسی است که پیش‌تر در مجلات گوناگون منتشر شده بود و به دست خود نویسنده به صورت کتاب، تدوین و منتشر شده است. «دین و ساختن جامعه» عنوان مقاله‌ای است که دیویس در همایشی که درباب اندیشه‌های «روبرتو انگر» برگزار شد، ارائه کرد. دیویس دراین کتاب به مهم‌ترین موضوعات فکری از موضع دینی و همچنین به گفت‌‌وگوی انتقادی با بزرگ‌ترین متفکران معاصر نظیر هابرماس و فوکو پرداخته و ضمن بهره‌گیری از اندیشه‌های آن‌ها، مواضع خود را ازآنان متمایز ساخته است. همه فصل‌های کتاب در یک سطح قرار ندارند و پاره‌ای از فصل‌ها (نظیر کارکرد اجتماعی کنونی دین، از باطنی گری تا کنش سیاسی) آسان‌تر از فصل های دیگرند. هدف این کتاب پژوهش درباره رابطه بین دین و جامعه است. این کتاب با بررسی این نظریه آغاز می شود که جامعه محصول عاملیت انسان است، نظریه‌ای که مشخصه دوره مدرن است. بخش اول کتاب با عنوان «جامعه، دین و عاملیت انسانی» دارای مباحث جامعه و نقد مدرنیته، کارکرد اجتماعی کنونی دین، از باطنی‌گری تا کنش اجتماعی (تغییر شکل امر سیاسی) و پرسشی مسیحی درباره رادیکالیسم است. فصل دوم کتاب با عنوان «پراکسیس، روایت وزبان دینی» موضوعاتی نظیر الاهیات و پراکسیس، وحی، استمرار تاریخی و عقلانیت سنت واستفاده و سوء استفاده سیاسی از زبان دینی را تشریح می‌کند. «از سوژه مدرن تا خود پسامدرن» عنوان فصل سوم کتاب است که دارای مباحث هویت دینی جدید ما و پسامدرنیته و شکل‌گیری خود است. فصل آخر «گزینه‌ای برای آینده» دربرگیرنده مباحث «از سوسیالیسم به مثابه یک آرمان اخلاقی و دینی چه باقی می ماند؟» و «عقلانیت ارتباطی و بنیان گذاری امید دینی» است. همچنین در پیوست پایان کتاب، فهرستی از آثار چارلز دیویس، واژه نامه و نمایه نام‌ها وجود دارد.

ديويس پيش از اين، كتاب‌هايي با نام «وجدان»، «مسيح و اديان جهان» و «اغواگري در دين» را در كارنامه آثار خود داشته است.

در جلسه نقد و بررسي كتاب «دين وساختن جامعه؛ جستارهايي در الهيات اجتماعي» محمد جواد غلامرضاكاشي، استاديار دانشكده علوم‌ سياسي دانشگاه علامه طباطبائي و نويسنده كتاب «جادوي گفتار» و حسن محدثي، يكي از مترجمان اثر، به نقد و بررسي كتاب پرداختند.

در ابتداي جلسه، محدثي در مورد چگونگي ترجمه اثر گفت: بهانه ترجمه، آشنايي آقاي باب‌الحوائجي، ديگر مترجم اثر با چارلز ديويس و  انتخاب آثار او براي رساله فوق‌ليسانس اش بود.

محدثي در مورد انگيزه آقاي باب‌الحوائجي از ترجمه اثر گفت: وي برای آموزش «نگاه به دين با ديدگاه غيرسنتي و حداكثري» به دينداران جامعه كه نقش راهنما و روشنگر دارند، اين كتاب را ترجمه كرد.

وی داشتن تعلق خاطر به نظريه اجتماعي دكتر شريعتي و رويكرد مبنايي وي را از ديگر دلايل ترجمه اثر ذکر كرد.

محدثي افزود: نويسنده در اين كتاب بين جامعه‌شناختي و نظريه اجتماعي تفكيك قائل شده است چراكه جامعه‌شناسي، علمي است كه مي‌خواهد جامعه را بشناسد و از ابهام خارج كند و به ما در مورد تحولات و روند جامعه، شناخت بدهد اما نگاه ارزشي ندارد. در حالي‌كه نظريه اجتماعي به ما جامعه سالم و آرمانی را معرفي مي‌كند و مي‌خواهد جامعه را از نقطه‌اي به يك نقطه ديگر برساند. در واقع يك نوع نگاه هنجاري دارد.

عضو هیئت مدیره انجمن جامعه شناسی دانشگاه آزاد اسلامی گفت:در اين كتاب با سه مفهوم تئوس، لوگوس و بحران سر و كار داريم كه تئوس همان خداست و لوگوس هم به معناي خرد، حقيقت،‌ شناخت و در واقع صورت‌بندي موجه‌تر از تئوس است.

محدثي افزود: در دوره‌اي مفهوم تئوس براي همه بديهي و واضح بود و در درون لوگوس قرار داشت اما در عصر مدرن به ویژه پس از مطالعات كانت و دكارت، تئوس از درون لوگوس خارج شد و تئوس در جان ما قرار گرفت و كم‌كم معناي اوليه خود را از دست داد و در اين شرايط حقيقت هم بايد در بيرون جست وجو كرد و باور و اعتقادي درست است كه رهايي‌بخش و نجات‌بخش بشري باشد و در الهيات انتقادي هم بايد تئوس را كنار بگذاريم، در واقع به الهياتي مي‌پردازيم كه اله ندارد.

وي افزود: ديويس به نظر مطلق و جزم‌انديشي ما درباره خدا انتقاد مي‌كند و اين كه يك نظام اعتقادي كه هميشه درست است را قبول ندارد و به همين دليل دنبال اين است كه در قرن 20 چگونه با خدا به شكل منطقي حرف بزنيم كه در تضاد با عقلانيت نباشد و معنادار باشد.

نويسنده كتاب «زير سقف اعتقاد»درباره نظر ديويس در كتاب گفت : ديويس حتي بين اعتقاد و ايمان هم تمايز قائل است چرا كه ايمان يك بحث وجود‌شناختي است كه ثابت نيست و به واسطه تاريخ و كنش انساني نمايان مي‌شود. در واقع از نظر ديويس ايمان ثابتي كه از اول تا الان وجود داشته باشد، وجود ندارد و ايمان هر فرد با فرد ديگري متفاوت است اما اعتقاد يك امر فرهنگي و نسبي است.

مترجم كتاب «دين و ساختن جامعه؛ جستارهايي در الهيات اجتماعي» در پايان گفت: چنانچه در بخش «استفاده و سوء استفاده‌هاي سياسي از زبان ديني» كتاب آمده است، ديويس درگير اين است كه از زبان و دين چطور استفاده كنيم كه درگير بت‌پرستي و اسارت نشويم چون در اين صورت خدا را هم به بند كشيديم و از اين نظر ديويس به مقدار زيادي به نظريان «هابرماس» نزديك شده است.

در ادامه جلسه محمد جواد غلامرضاكاشي از استادان جامعه ‌شناسي گفت: كتاب حاضر، كتاب پرمحتوايي است و حرف‌ها و مطلب زيادي را مطرح كرده و انگار كه يك شريعتي مابعد انقلاب است، چون قسمت زيادي از نظرات شريعتي را دارد و شامل بخشي از بحث‌هاي امروزي خودمان است.

كاشي با اشاره به انديشه هابرماس گفت: هابرماس محل تلاقي اكثر سنت‌هاي فكري زمان خودش است و تمام تفكرات دوران خودش و ماقبلش را يك جا جمع مي‌كند و مي‌خواهد از اين سنت‌هاي متناقض و متفاوت، يك سنتز جديد ارائه دهد و از اين لحاظ نقطه مقابل متفكري مثل «فوكو» است كه روي يك خط معلوم، با موضوع مشخص حركت مي‌كند. افلاطون هم تا حدي شبيه هابرماس است و تمام سنت‌ها را ممزوج كرده است و ما در نظريات افلاطون هم تصويري از كل سنت‌ها را مي‌بينيم.

نويسنده «جادوي گفتار» گفت: ديويس هم تلاش كرده مثل هابرماس تركيبي از سنت‌هاي متعدد را مثل «وحي و هستي تاريخي دين»، «دين ارتدوكسي و دين محافظه‌كارانه» «تعهد به خداي يگانه و مؤمن» «سنت و مدرنته» و ... را با هم تلفيق كند و اين‌ها را با هم آشتي بدهد و آن قدر اين نظريات را اصلاح مي‌كند و مي‌تراشد كه با هم سازگار شوند و در نهايت يك نظر به دست بيايد.

كاشي افزود: ديويس براي دين سه جنبه شناختي،‌ هنجاري و ابزاري قائل و معتقد است كه در نظام معرفت ديني نمي‌توان از خدا سخن گفت و مؤمن به طور دائم در مرز بين كفر و ايمان است و اين همان الهيات سلبي است.

وي سپس نقد خود را بر كتاب اين گونه آغاز كرد: ديويس تمام اين عناصر را كنار هم گذاشته اما آيا توانسته مثل هابرماس در نهايت به ما يك نظر و سنتز جديد بدهد؟ من فكر مي‌كنم نتوانسته است. در واقع هابرماس در نهايت از تركيب اين عناصر به ما یک سوپ مي‌دهد اما ديويس سالادي مي‌دهد كه تمام عناصر آن از هم جدا مي‌شود و منسجم نيست.

كاشي نقد ديگر خود را بر "آرماني بودن اثر" وارد كرد و گفت: اثر حاضر تصور ايده‌آل و بلوري‌شده از ايمان است، در حالي‌كه خود ديويس مي‌گويد ايمان را بايد در جهان زيستي و عرصه عمومي پيدا كرد. در صورتي‌كه مردم اين گونه زندگي نمي‌كنند. در واقع ديويس نسخه جهان‌شمولي پيچيده كه براي مسيحيت خوب است اما براي اديان ديگر مثل اسلام خيلي آرماني و غيرقابل باور است.

وي افزود: نظر شخصي من در مورد كتاب اين است كه مبناي خوبي براي جامعه ايراني است، چون زبان حال ماست كه در آن زندگي مي‌كنيم و بسيار قابل فهم و درك و خواندنش بسيار لذت‌بخش است . اما واقعيت اين است كه بايد بپذيريم اساساً دو عنصر ناسازگار با هم سازگار و يكي نمي‌شوند. ممكن است ناسازگاري‌شان تقليل يابد اما حذف نمي‌شود و به بيان ساده، موش و گربه هيچ‌گاه با هم آشتي نمي‌كنند. پس استخراج يك نظر جديد از چند نظر ناسازگار اساساً امكان‌پذير نيست.

نوشته شده توسط محمدحاتمی کیا در پنجشنبه پانزدهم مرداد 1388 ساعت 12:19 موضوع | لینک ثابت

درس هفتم(وارد کردن داده ها و ویرایش متغیرها)

حال فرض کنید می خواهیم به  یک کلاس ابتدایی مختلط برویم و مشخصات دانش آموزان را از نظر سن ، جنس و وزن یادداشت کنیم. برای انجام این کار ما سه متغیر(سن ، جنس و وزن) داریم و تعدادی ارقام و اعداد. مانند این جدول

وقتی برنامه را اجرا می کنیم ویرایشگر داده ها از ورژن 10 به بعد شامل دو قسمت (نسخه) است:

اول: نسخه Variable View است که برای نامگذاری و تعیین مشخصات متغیرها به کار می رود.

دوم: نسخه Data View است که صفحه گسترده ای جهت ورود اطلاعات،داده ها و اعداد به SPSS است.

هرچند می توان داده ها را مستقیماً در Data View وارد نمود ،اما معمولتر این است که کار را با Variable View آغاز کرده و متغییرها را درون آن تعریف نماییم وسپس به Data View  برگریم تا داده ها را در ستونهایی که قبلاً نام آنها را تعریف کرده ایم وارد نماییم.

 تذکر 1: این دو نسخه را می توانید وقتی برنامه را اجرا کردید در گوشه ی پایین ،سمت چپ، ببینید و با کلیک کردن بر هر کدام در میان آنها رفت و آمد داشته باشید.

خوب ، حالا برای نامگذازی متغییرهایی مثلاً با نامهای age و sex و weight که معرف سن ، جنسیت و وزن گروهی از افراد است، این کارها را انجام دهید:

1-به نسخه Variable View بروید.

2- در اولین خانه از ردیف اول Variable View  (که در ستون Name  قرار دارد ) کلمه  age را تایپ کنید.

3- به خانه پایین بیایید. به کمک ماوس یا با فشار دکمه پايين به سمت پایین حرکت کنید تا به خانه زیر آن بروید (دراین حالت اطراف خانه مربوطه را خط سیاه ضخیمی احاطه کرده است ) .

4- کلمه sex  را تایپ کرده و با فشار مجدد دکمه پايين  به سمت پایین و ردیف سوم بروید .

5- در نهایت کلمه weight را تایپ کرده وبا فشار مجدد دکمه پايين به ردیف چهارم حرکت کنید.

6- هنگامی که نامگذاری یا جزئیات مربوط به متغیرها را در Variable View تکمیل کردید ، با کلیک کردن بر روی دکمه Data View در پایین پنجره ، به نسخه Data View  از ویرایشگر داده ها بروید .

7-در خانه ی مقابل هر متغیر که نامگذاری شده ، عددهای مربوط به آن را تایپ کرده و اینتر کنید.

تذکر 2: در مجموعه داده های SPSS ، هریک از ردیفها(افقی)بیانگر یک مورد یا فرد است و هر ستون(عمودی)بیانگر یک متغیر است. می توان هر تعداد متغیر یا نمونه را در محدوده ای خیلی وسیع را در اختیار داشت .

تذکر 3 : هنگامی که شما نام سه متغیر فوق را وارد کردید در نسخه Data View  سه ستون اول شما نام های متغیرهایی است که در نسخه Variable View تعریف و تایپ کردید که در بالای ستون دیده می شود و بقیه ستونها دارای برچسب var  است ، زیرا نام متغیر دیگری مشخص نشده است و مشکلی نیست. می توان در هر زمانی به  Variable View بازگشته و متغیرهای بیشتری را نامگذاری کرده یا جزئیات بیشتری به متغیرهای موجود اضافه کنید ، مثلاً می توان مقادیر متغیر رانامگذاری کرد

تذکر 4: در این مرحله  ، این پنجره دارای عنوان  Untitled-SPSS Data Editor است .

در پایین پنجره یک نوار افقی وجود دارد که لحظه به لحظه پیامهای گوناگون در آن ظاهر می شود . هنگامی که SPSS باز می شود این پیغام ظاهر می شود

SPSS  Processor is  ready...

این نوار افقی به عنوان نوار وضعیت (status bar) شناخته می شود ، زیرا نه تنها آماده به کار بودن SPSS  را گزارش می دهد بلکه مرحله ای که یک روند تحلیلی در آن قرار دارد را نیز گزارش می کند . برای مثال اگر مجموعه بزرگی از داده ها از یک فایل خوانده می شود ، روند این کار مورد به مورد در نوار وضعیت گزارش می شود .این شمارنده مورد (case counter) یکی از انواع پیغامهای مفیدی است که ظاهر می شود .

علاوه بر این

 اطلاعاتی در مورد وزن موردها (weight status)

بخشی از داده ها که انتخاب شده اند (filter status)

نوشته شده توسط محمدحاتمی کیا در پنجشنبه پانزدهم مرداد 1388 ساعت 11:28 موضوع | لینک ثابت

نظریه های ماركسيسم وتوسعه نيافتگي ايران

نوشته شده توسط محمدحاتمی کیا در پنجشنبه پانزدهم مرداد 1388 ساعت 11:19 موضوع | لینک ثابت

مانهايم نمي‌تواند از نسبي‌گرايي فرار كند

دكتر محمد توكل، استاد جامعه‌شناسي دانشگاه تهران، در نشست «كارل مانهايم» كه از سلسله نشست‌هاي «آشنايي با جامعه‌شناسان بزرگ» به همت حلقه جامعه‌شناسي موسسه غيردولتي چهار‌سوق انديشه در حسينيه ارشاد برگزار شد، به معرفي كارل مانهايم، جامعه‌شناس مجار پرداخت و گفت: مانهايم به همراه ماكس شللر يكي از بزرگ‌ترين جامعه‌شناسان معرفت است و حتي در برخي از محافل انگلوساكسون از او مهم‌تر تلقي مي‌شود.

نويسنده كتاب «جامعه‌شناسي معرفت» به پيشينه اين شاخه جديد علمي اشاره كرد و گفت: رويكرد عام در جامعه‌شناسي معرفت، مقابله با تصور رايج در تفكر غربي از افلاطون به بعد است كه علم و شناخت ناب و حقيقي را امري فرا‌زماني و به دور از تاثيرات محيطي مي‌دانستند. پايه‌گذار جامعه‌شناسي معرفت ماكس شللر است كه در سنت عميق فلسفي پديدارشناسي پرورش يافته و به همراه ادموند هوسرل و مارتين هايدگر يكي از فيلسوفان شناخته شده قرن بيستم است اما كارل مانهايم كه پس از شللر بزرگ‌ترين فرد در اين حوزه معرفتي است، به دليل مهاجرت به انگليس، ساده‌نويسي و گرايش‌هاي راديكال و چپ، نزد جامعه انگليسي زبان بيشتر شناخته شده است.

دكتر توكل پرسش اصلي جامعه‌شناسي معرفت را بيان رابطه ميان معرفت و جامعه دانست و گفت: اگرچه در قرن نوزدهم و با كساني چون ماركس، به نگرش عام فلسفي غربي در مورد تاثير نهادهاي بيروني در شكل‌گيري معرفت خللي وارد شد، اما ضربه اصلي با شللر و طرح جامعه‌شناسي معرفت وارد شد.

دكتر توكل نكته اصلي در كل نظر‌گاه معرفتي مانهايم را مواجهه انسان با دو واقعيت اجتماعي خواند و گفت: انسان در جامعه با «وضعيت‌هاي از پيش ساخته» (ready made situation) مواجه است، يعني هر‌كس وقتي در يك جامعه زاده مي‌شود در يك طبقه خاص، با زباني ويژه، در نظام آموزشي معين، با نظم سياسي خاص و... رشد مي‌كند. اين وضعيت‌هاي از پيش ساخته شكل معرفتي او را بر مي‌سازند. واقعيت دوم «الگوهاي از پيش ساخته» است كه نزد مانهايم از اهميت بيشتري برخوردار است. به اين معني كه انسان در مواجهه با آن وضعيت‌ها، واكنش‌هايي مطابق با الگوهاي از پيش ساخته شده، اتخاذ مي‌كند. بنابراين انسان به معناي كلي آزاد نيست بلكه رفتار او توسط پارامترهاي اجتماعي تعيين شده‌اند.

استاد جامعه‌شناسي دانشگاه تهران، سپس به «چشم‌انداز‌گرايي» (perspectivism) نزد مانهايم اشاره كرد و گفت: بنا به شرايط پيشيني كه مانهايم براي جريان معرفت انسان قائل مي‌شود، از نظر او انسان‌ها از منظر‌ها و چشم‌اندازهاي متفاوت به واقعيت مي‌نگرند و در دوره‌هاي گوناگون تاريخي ما با پرسپكتيوهاي گوناگون مواجهيم و مي‌توانيم به پرسپكتيو‌هايي چون چشم‌انداز قرون وسطايي يا چشم‌انداز مدرن قائل شويم.

دكتر توكل سپس به نتايج نسبي‌انگارانه نظريه مانهايم اشاره كرد و گفت: او خود براي رهايي از اين منظر معتقد بود كه به جاي نسبي‌گرايي(relativism) معتقد به «رابطه‌گرايي»(relationism) است به اين معنا كه معتقد است كه بسترهاي فكري، فرهنگي، سياسي و اجتماعي انديشه را مشخص مي‌كند اما اين راه حلي دقيق نيست و او در پاسخ به نقد نسبي‌گرا بودن، پاسخ صحيحي ندارد.

نوشته شده توسط محمدحاتمی کیا در پنجشنبه پانزدهم مرداد 1388 ساعت 11:16 موضوع | لینک ثابت

واحد تهران مرکزی (علمی- تخصصی)

آمارهاى حياتى جمعیت

نوشته شده توسط محمدحاتمی کیا در پنجشنبه پانزدهم مرداد 1388 ساعت 10:58 موضوع | لینک ثابت